سیستم زمین: چرا عدد اندازه‌گیری‌شده با محاسبه فرق می‌کند

محاسبه مقاومت چاه ارت ساده است؛ چیزی که ساده نیست، دانستن مقاومت ویژه خاک محل است.

فرمول میله قائم

R = (ρ / 2πL) · [ ln(8L/d) − 1 ]

که ρ مقاومت ویژه خاک بر حسب اهم‌متر، L طول میله و d قطر آن است.

متغیر تعیین‌کننده، ρ است

مقادیر مرجع فاصله زیادی دارند:

جنس خاک	مقاومت ویژه تقریبی
باتلاقی و رسی مرطوب	۳۰ Ω·m
رس و خاک زراعی	۱۰۰ Ω·m
ماسه مرطوب	۵۰۰ Ω·m
شن خشک	۱۰۰۰ Ω·m
بستر سنگی	۳۰۰۰ Ω·m

یعنی همان طرح، بسته به خاک، می‌تواند صد برابر اختلاف بدهد. اضافه کنید که مقاومت خاک با رطوبت فصلی هم عوض می‌شود: چاهی که در بهار چهار اهم است، ممکن است در تابستان به دوازده اهم برسد.

طول مؤثرتر از تعداد است

دو برابر کردن طول میله تقریباً مقاومت را نصف می‌کند، چون لایه‌های عمیق‌تر مرطوب‌تر و پایدارترند. افزایش تعداد بازده کمتری دارد: دو میله موازی، به‌جای نصف‌شدن، حدود شصت درصد مقاومت یک میله می‌دهند — چون میدان الکتریکی‌شان روی هم می‌افتد.

فاصله میله‌ها باید دست‌کم برابر طولشان و ترجیحاً دو برابر آن باشد. افزایش قطر تقریباً بی‌فایده است؛ اثرش لگاریتمی است.

بنتونیت بله، نمک نه

بنتونیت رطوبت را نگه می‌دارد و اثرش پایدار است. نمک اثر سریع ولی موقتی دارد، با بارندگی شسته می‌شود، و مهم‌تر اینکه خوردگی الکترود و آرماتور اطراف را شدت می‌دهد. استفاده از نمک در آیین‌نامه‌های امروزی توصیه نمی‌شود.